Bakımı üstlenen yaşlı aile fertleri için destek ve yardım

Yakınlara bakmanın yaş sınırı yoktur: Yakınlarına bakan insanlar çoğunlukla kendileri de emeklilik yaşındadır ve bazen ileri yaşlarına kadar bakıma devam ederler. Bakıcıların çoğu 80 yaş ve üzerindedir.

Yakınlarına bakan yaşlılar genellikle eşlerine veya hayat arkadaşlarına bakarlar. Halen çalışmakta olan bakıcılarla karşılaştırıldığında, bakıma daha fazla zaman ayırırlar ve daha belirli alanlarda da (örneğin kişisel hijyen) bakım görevlerini daha sık üstlenirler.

Yaşlı bakıcılar genellikle bakıcılıktan dolayı kendi fiziksel zorlanma sınırlarına ulaşırlar. Hali hazırda emekli olmuş bakıcıların çalışan bakıcılara göre daha fazla zamanı vardır. Ancak başka zorluklarla karşı karşıya kalırlar:

• Birçoğu partnerlerine bakmanın çok zor olduğunu belirtmektedir. Bakım görevleri özellikle stresli olarak algılanmaktadır.  
• Birçoğu kendini bakıcı rolünde kapana kısılmış hissetmektedir. Arkadaşlarla iletişim ciddi şekilde kısıtlanmaktadır. 
• Özellikle demans, bakımı üstlenen partnerin gücünü tüketmektedir. İlişkinin kaybı ve sürekli hazır bulunma durumu bu bakıcılar için çok streslidir. 
• Pek çok kişi kendi sağlığının iyi olmadığını düşünmektedir.  

Uzun süreli stres, bakıcıda depresyon, sırt problemleri ve kalp-damar hastalıkları gibi hastalıklara yol açabilir. Buna sağlıkta, güçte ve enerjide yaşa bağlı olarak yaşanan düşüş de eklenir. Bu nedenle yaşlı bakıcıların sağlık teşvikine, destek ve yardıma daha fazla ihtiyacı vardır.

Yaşlı bakıcıların çoğu, bakıma muhtaç partnerlerine tek başına bakmakta veya en azından asıl yükü üstlenmektedir. Bunun pek çok nedeni vardır: Bazı kişiler, bakıma muhtaç kişi yabancılar tarafından bakılmak istemediği için yardım almazlar. Ya da bakıcılar bakımı normal bir görev olarak görür ve yardım istemek akıllarına gelmez. Ayrıca birçok yaşlı kişi sorumluluk almamayı zor bulur ve başkalarına yük olmak istemez. Bazıları hastalıklardan utandıkları için yardıma başvurmaz.

Ancak özgürlük, çeşitlilik ve mola zamanları fiziksel ve ruhsal sağlık için önemlidir. Stresli durumlarla başa çıkabilmek için de bu önemlidir.

Bakım sigortası, bakıma muhtaç eşlerinin bakımı sırasında yakınların düzenli olarak veya ihtiyaç duyuldukça kendilerine zaman ayırabilmeleri için çeşitli olanaklar sunmaktadır. Ayrıca profesyonel bakıcıların veya güvenilen kişilerin de bakıcının yerini alması mümkündür. 

Profesyonel bakım yardımı

Bazı görevlerin bakım hizmetleri tarafından üstlenilmesi bakımı üstlenen kişiyi ve ilişkiyi rahatlatabilir. Örneğin, yataktan duşa veya küvete geçmeye yardımcı olmak gibi ağır fiziksel aktiviteler, kişisel hijyen konusunda yardım gibi mahrem aktiviteler veya çatışmalara neden olan diğer bakım görevleri.  

Bunun için ayni bakım yardımlarından faydalanılabilinir. Bu yardımları bakım parasıyla birleştirmek de mümkündür. 

Kısmi bakım 

Kısmi yatılı bakımda bakıma muhtaç kişiler günün bir kısmını bir bakım tesisinde geçirirler ve bakım uzman bakıcılar tarafından sağlanır. Geri kalan zamanı ve geceyi ise evde geçirirler.  

Gündüz kısmi bakımı, ek bakım ya da destek ödeneğiyle de finanse edilebilir. 

Başka insanlarla iletişim kurmak, bakıma muhtaç kişilerin ruh sağlığı açısından da yararlı olabilir. Bu, günlük bakım tesislerinde alınan ortak bakımla, bir kendi kendine yardım grubunda benzer durumdaki insanlarla buluşarak veya gönüllü ziyaretleri yoluyla gerçekleşebilir. 

Bakım derecesi olan kişilerin bakımı, özellikle daha yüksek bakım dereceleri veya ciddi engelliliğe neden olan hastalıklarda çok stresli olabilmektedir. Bakım sigortası, bakımı üstlenen yakınların bu göreve hazır olmaları için ücretsiz danışmanlık ve eğitimler sunmaktadır.

Birçok kişi danışmanlık almayı tercih etmez. Bunu örneğin bağımsızlıklarını kaybetmek ya da zayıflık olarak görebilirler. Ancak bakıma muhtaç kişinin ve ona bakan kişinin ihtiyaçlarını dikkate alan, iyi organize edilmiş bir bakım, bakım durumunun istikrarlı kalmasına ve belirli koşullar altında bakımevine taşınmanın geciktirilmesine veya engellenmesine yardımcı olabilir.  

Bakıma muhtaçlık bazen, örneğin bir felç geçirildiğinde, aniden ortaya çıkabilir. Çoğu zaman, yakınların günlük yaşamda ve bakım görevlerinde gittikçe daha fazla destek verdiği yavaş bir süreçtir. Bu nedenle erken danışmanlık almak yararlı olabilir. Bakım danışmanları ayrıca, özellikle bakıma muhtaç yaşlı yakınlara yönelik hizmetler hakkında da bilgi sağlar.

Hangi danışmanlık hizmetleri var? 

Evde bakımın organize edilmesi ve bakım hizmetlerinin yanı sıra demans veya felçli kişilerin bakımı, yardımcı ekipmanlar veya yaşam alanlarının nasıl engelsiz hale getirilebileceği gibi özel konularda da birçok farklı danışmanlık hizmeti mevcuttur. Danışma merkezleri genellikle başvurular konusunda da destek sağlar. Pek çok danışmanlık hizmetine evde, internet üzerinden veya telefonla ulaşılabilir. 

Bölgenizdeki danışma merkezlerini Zentrum für Qualität in der Pflege (ZQP) (Bakımda Kalite Merkezi) veri tabanından bulabilirsiniz.

Hangi bakım kursları mevcuttur? 

Bakım sigortalarının yanı sıra bazı sosyal kuruluşlar, kendi kendine yardım dernekleri ve halk eğitim merkezleri de örneğin bakıcıların yükünü hafifletmek, uygun bakımın belirlenmesi, bireysel bakımın sağlanması, belirli hastalıklar ve ilgili bakım gereksinimleri gibi konularda teknikler ve ipuçları içeren çok çeşitli bakım kursları sunmaktadır. Ayrıca benzer durumdaki kişilerle bakımla ilgili sorunlar üzerine konuşma fırsatları da sunulmaktadır. Pek çok bakım kursu gerekli durumlarda evde veya online olarak yapılabilir. 

Yaşlı bakıcıların kendileri de sıklıkla sağlık sorunları yaşar. Verdikleri bakım nedeniyle hastalanmamaları için kendi sağlık ve esenliklerine dikkat etmeleri özellikle önemlidir. Bunun için sağlık ve bakım sigortası çeşitli hizmetler sağlar.

Ruh sağlığı 

Bakımı üstlenen kişinin sürekli yorgunluk, depresyon belirtileri, ilişki sorunları ya da uyku bozuklukları gibi ruhsal sorunları varsa tedavi görmek faydalı olabilir. Aile hekimleri ilk başvuru noktanızdır ve tedavinin anlamlı olup olmadığına karar vermenize yardımcı olur.

Arkadaşlarla veya diğer bakıcılarla iletişim kurmak bile rahatlama sağlayabilir ve zihinsel sağlığa yardımcı olabilir. Ayrıca, başka bakıcı yakınlarla deneyimlerinizi ve faydalı ipuçlarınızı paylaşabileceğiniz kendi kendine yardım grupları da mevcuttur. 

Terapi, depresyon belirtileri gösteren veya sağlık durumlarıyla baş etmekte zorlanan bakıma muhtaç kişiler için de yararlı olabilir. Bu da evdeki bakım durumunu kolaylaştırabilir. Tedaviyi yürüten doktorlar bu konuda tavsiyelerde bulunabilir. 

Fiziksel sağlık 

Bir yetişkine bakmak, örneğin bakıcının oturmaya ve pozisyon değiştirmeye yardım etmesi gerektiğinde, fiziksel açıdan oldukça zorlayıcı olabilir. Ayrıca psikolojik sorunlar da bedeni etkileyebilir ve örneğin sırt sorunlarına neden olabilir. Bağışıklık sistemi zayıflayabilir ve bu da kişiyi enfeksiyonlara karşı daha duyarlı hale getirebilir.

Sağlık sorunlarınız varsa erkenden doktora başvurmanız önemlidir. Tedavi, ilaç ve fizik tedavi gibi destekleyici sağlık hizmetlerinin giderleri sağlık sigortaları tarafından karşılanır.

Destekleyici sağlık hizmetleri için doktor reçetesi zorunludur. Sigortalı kişiler tıbbi açıdan gerekli olması halinde bu destekleyici sağlık hizmetlerini alma hakkına sahiptir.

Destekleyici sağlık hizmetleri reçeteleriyle ilgili sorun yaşamanız durumunda, örneğin Unabhängige Patientenberatung Deutschland (UPD) (Almanya Bağımsız Hasta Danışmanlığı) ile iletişime geçebilirsiniz.

Egzersiz, bakıma muhtaç kişiler için de önemlidir. Spor ve aktiviteler gerekli durumlarda birlikte yapılabilir. Yeterli egzersiz örneğin demans hastalarında huzursuzluk ve geceleri başıboş dolanma için faydalı olabilir. 

Federal Sağlık Eğitimi Merkezi (BZgA) yaşlılar için bir spor programı sunmaktadır.

Bakımda Kalite Merkezi (ZQP), bakıcıların ve bakıma muhtaç kişilerin sağlığının nasıl korunacağı konusunda ipuçları sağlar.

Sağlık sorunları bakıcıya çok fazla yük bindiriyorsa yoğun bir tedavi mantıklı olabilir. Bu kürler sağlık sorunlarının önlenmesine yöneliktir. Bir rehabilitasyonun amacı sağlık sorunlarını iyileştirmek veya bunlarla nasıl daha iyi başa çıkılacağı konusunda bilgi sağlamaktır. Kürler ve rehabilitasyon ayakta tedavi ile veya yatarak yapılabilir. 

Bakımı üstlenen yakınlar, ayakta tedavi hizmetini veya yatarak tedavi hizmetini özgürce seçebilirler. Yatarak rehabilitasyon durumunda, bakımını üstlendikleri kişinin aynı tesiste kalmak koşuluyla orada bakım görme hakkı vardır.

Rehabilitasyon hakkında ayrıntılı bilgiyi "Tıbbi rehabilitasyon" yazısında bulabilirsiniz. 

Deutsche Alzheimer Gesellschaft (DAlzG) (Alman Alzheimer Derneği) bakıcı yakınların rehabilitasyonu konusunda bilgi sunmaktadır.

Ben yokken bakımı kim üstlenecek? 

Bakıcılar genellikle egzersiz ve sağlık için yeterli zamana sahip değildir. Bakım hizmetleri aracılığıyla saatlik bakım ve yardım finanse edilebilir:  

• Ek bakım: Bakımı, bakım hizmetleri veya arkadaşlar ya da komşular üstlenebilir. 
• Danışmanlık ve ev işlerine yardım, destek ödeneğiyle finanse edilebilir. 

Birçok yerde gönüllü ziyaret veya refakat hizmetleri gibi olanaklar mevcuttur. Bakım derecesi olmayan kişiler de saatlik bakıma ihtiyaç duymaları halinde bunları kullanabilirler. 

Federal Aile Bakanlığı'nın Zuhause im Alter (Yaşlılıkta Evde) isimli hizmet portalı, gönüllü yardımları hakkında bilgi vermektedir.

Bakıcının yatarak bir kür ya da rehabilitasyona katılması durumunda, bakımın devamını sağlamak için kısa süreli bakıma başvurulabilir. Belirli koşullar altında kısa süreli bakım aynı tesiste yapılabilir.  

Geçici bakımda, bakıma muhtaç kişi, bakıcının yokluğunda evde bakım görür. 

Bakıma muhtaç kişinin mümkün olduğunca kendi işini kendi görmesine izin vermek önemlidir. Bu şekilde önemli fiziksel beceriler çalışılır ve korunur. Bu aynı zamanda bakıcının yükünü de hafifletebilir.

Bakıma muhtaç kişileri artık kısmen veya tamamen yapamayacakları faaliyetlerde destekleyen çeşitli yardımcı ekipmanlar mevcuttur, örneğin: 

• eğilmeyi önlemek için tutma aletleri veya giysilerin düğmelerini iliklemeye yardımcı olmak için kancalar gibi basit yardımcılar  
• bağımsız kişisel hijyen ve tuvalet kullanımını mümkün kılan tutamaklar ve tuvalet aparatları 
• hatırlatma işlevlerine sahip ilaç dispenserleri gibi dijital yardımcı ekipmanlar 
• bakım yatağı ve yeniden konumlandırma ve oturtma için transfer yardımcıları gibi teknik yardımcı ekipmanlar 

Yardımcı ekipman hakkında ayrıntılı bilgiye "Engelsiz yaşam alanı" ve "Yardımcı ekipman" yazılarından ulaşabilirsiniz. 

Yardımcı ekipmanlar ve bakım yardımlarına başvurmaya ilişkin ek bilgileri tüketici danışma merkezlerinden alabilirsiniz.

Bakımı üstlenen kişiler, halihazırda emeklilik maaşı alsalar bile, bakıcılık yaparken emekli maaşlarını artırabilirler. Bakıma muhtaç kişinin bakım sigortası, emeklilik sigortasına katkı payı öder.

Şartlar şunlardır 

• bakıcının bakım ve destek için haftada 2 veya daha fazla günde en az 10 saat harcaması,
• bakıma muhtaç kişinin bakım derecesinin en az 2 olması ve 
• bakımın ev ortamında profesyonel olarak verilmemesi. 

Bakım değerlendirmesi sırasında tıbbi hizmet, koşulların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder ve bunu bakım değerlendirmesi raporuyla belgelendirir. Sonrasında bakıcı yakın bakım sigortasına bakıcı olarak kaydedilir. 

Erken emeklilik maaşı alan ve bakıcı olarak kayıtlı olan herkes genellikle otomatik olarak daha yüksek emeklilik katkı payı alacaktır. Ancak bakıma muhtaç kişinin bakım sigortasına danışmak yararlı olabilir. 

Standart emeklilik maaşı alan herkesin, öncelikle kısmi emeklilik başvurusunu emeklilik sigortasına yapması ve emekliliğin bir kısmından geçici olarak vazgeçmesi gerekir. Sonrasında bakıma muhtaç kişinin bakım sigortasına kısmi emeklilik makbuzunun bildirilmesi gerekir. Emekli maaşı bir sonraki yılın 1 Temmuz'unda artar. 

Tüketici danışma merkezleri esnek emeklilik hakkında ayrıntılı bilgi sunmaktadır.