Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması

Karaciğer yağlanması ile - karaciğer steatozu da denir - yağ hücreleri karaciğerde birikir. Aşırı kilolu (obez), şeker metabolizmasında değişiklik olan veya tip-2-diyabetli ve yüksek tansiyonlu kişilerde alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması hastalığı gelişme riski daha yüksektir.

Karaciğer yağlanması başlangıçta zararsızdır, ancak siroz gibi ağır bir hastalığın (ciddi şekilde yaralanmış bir karaciğer) habercisi olabilir.

Karaciğer yağlanması olan çoğu insanda herhangi bir semptom görülmez. Bazıları yorgunluk, susuzluk, gaz veya uyku güçlüğü gibi belirtiler bildirir. Üst karın ağrısı da oluşabilir. 

Hastalık ilerlemişse, sarılık oluşabilir, yani ciltte, mukozalarda ve göz beyazlarında sarımsı renk değişikliği.

Yetersiz egzersiz ve yüksek kalorili diyet, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasına yol açabilir.

Önceden var olan belirli hastalıklar da karaciğer yağlanması hastalığına yol açabilir, örneğin:

• Aşırı kilo (obezite)
• Tip 2 diyabet
• Ensülin direnci gibi metabolik bozukluklar
• Metabolik sendrom: Bu, aşırı kilolu olma, bozulmuş şeker ve yağ metabolizması ve yüksek tansiyonu içerir.
• Dislipidemi: Bu bir lipid metabolizması bozukluğudur. Kalıtsal olabilir, ancak sağlıksız bir yaşam tarzından da kaynaklanabilir.

Ayrıca bazı ilaçların kullanılması veya genetik faktörlerin varlığı da karaciğer yağlanmasına neden olabilir.

Sanayileşmiş ülkelerde, yetişkinlerin yaklaşık yüzde 20 ila 30'unun karaciğeri yağlıdır. Aşırı kilolu (obez) kişilerde bu oran yüzde 80 ila 90'dır.

Normal kilolu çocukların yüzde 3 ila 10'unda karaciğer yağlanması gelişir; obez olan çocuklarda bu oran yüzde 40 ila 70'dir.

Karaciğer yağlanması, yağ hücrelerinin karaciğerde biriktiği yavaş ilerleyen bir hastalıktır. Bu durum başlangıçta herhangi bir belirtiye neden olmaz ve tedavi ile gerileyebilir. 

İnsanların yaklaşık yüzde 30'unda karaciğer yağlanması, kronikleşebilen karaciğer iltihabına (steatohepatit) dönüşür. Enflamasyon hücre dokusunu yok eder ve yara dokusu oluşturur. Doktorlar bunu fibroz olarak tanımlar. 

Bu süreç ilerlerse karaciğer sirozu gelişir. Siroz, tedavi edilmediği takdirde hayatı tehdit edebilen, iyileşmeyen bir karaciğer hastalığıdır.

Sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak karaciğer yağlanması hastalığını önlemeye yardımcı olabilir.

Hangi fiziksel aktivitelerin sağlığı geliştirdiği ve ne kadar egzersizin iyi olduğu hakkında ayrıntılı bilgi için egzersiz yoluyla sağlıklı adlı makaleyi okuyun.

Kan değerleri karaciğer yağlanması hastalığının bir göstergesi olabilir. Karaciğer yağlanması, örneğin ultrason muayenesi gibi görüntüleme prosedürleriyle de teşhis edilebilir.

Ultrason sonucu belirsizse veya karaciğer yağlanması hastalığının derecesi de belirlenecekse, doku alınması (biyopsi) bir seçenektir. Bu doku örneği yardımıyla, örneğin karaciğerin enfekte olup olmadığı da anlaşılabilir. 

Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması olduğundan emin olmak için doktor karaciğer yağlanmasının diğer nedenlerini eleyecektir:

• Yüksek alkol tüketiminin neden olduğu Alkole bağlı karaciğer yağlanması
• Hepatit B veya hepatitis C virüsleri ile enfekte oluş nedeniyle kronik karaciğer iltihabı
• Wilson hastalığı gibi genetik olarak belirlenmiş hastalıklar: Bu, bakırın karaciğerde giderek daha fazla biriktiği ve organ fonksiyonlarını etkilediği doğuştan gelen bir metabolik bozukluktur.

Karaciğer yağlanmanız varsa kilo vermeniz ve alkolden kaçınmanız yararlı olur. Hekimler ayrıca beslenme önerileri sunar ve buna ek olarak genellikle bir spor programı geliştirilir.

Karaciğer yağlanması olan kişilere genellikle vücut ağırlıklarının yüzde 7'sine kadar (karaciğer zaten iltihaplıysa yüzde 10'a kadar) kilo vermeleri tavsiye edilir. Kilo vermenizi desteklemek için bazen ilaçlar kullanılır.