Kansızlık (anemi)

Kansızlık (anemi), bir kişinin kanında normalde olduğundan çok daha az kırmızı kan hücresi veya kırmızı kan pigmenti (hemoglobin) bulunmasıdır. Kırmızı kan hücreleri, akciğerlerden vücut hücrelerine oksijen taşır. Bu, anemide vücuda daha az oksijen sağlanmasına yol açar.

Demir eksikliği kansızlığın yaygın biçimde görülen bir nedenidir. Demir vücuttaki sayısız süreçte önemli bir rol oynar. Örneğin, hemoglobin üretmek için demir gereklidir.

Yaşlı insanların anemi olma olasılığı daha yüksektir.

Anemi genellikle kendini cildin solgun görünmesi , yorgunluk, baş ağrısı ve halsizlik hissi ile gösterir.

Diğer olası anemi belirtileri şunlardır:

• Konsantre olmada ve öğrenmede güçlük çekme
• Efor sarf ederken nefes darlığı yaşama
• Göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı, düşük tansiyon, bayılma

Aneminin en yaygın nedeni demir eksikliğidir.

Aneminin diğer nedenleri arasında şunlar olabilir:

• B12 vitamini veya folik asit eksikliği
• Böbrek hastalığı gibi kronik hastalıklar
• Kan kanseri veya kemik iliği hastalığı

Demir ne için gereklidir ve eksikliği nasıl oluşur?

Demir yemekle birlikte alınır. Tüm sindirim sisteminde, özellikle ince bağırsakta, mukoza zarı yoluyla vücuda emilimi gerçekleşir. Demir daha sonra kan yoluyla özellikle kemik iliğinde bulunan ve demiri kırmızı kan pigmentine (hemoglobin) taşıyan özel hücrelere geçer. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin önemli bir parçasıdır. Bunlar vücuda kan dolaşımı yoluyla oksijen sağlar. Demir eksikliği durumunda oksijen eksikliğine yol açabilecek kırmızı kan pigmenti eksikliği de söz konusu olur.

Demir ayrıca kaslarda ve sayısız metabolik süreçte önemli bir rol oynar. Vücut ihtiyacından fazla olan demiri örneğin karaciğerde depolar. Vücudun tekrar ihtiyaç duyması durumunda bu depolanan demir kullanılır.

Vücut alabileceğinden daha fazla demir kaybederse demir eksikliği ortaya çıkabilir. Bu, örneğin şu durumlarda görülür:

• Alınan besinlerin çok az demir içermesi
• Glüten intoleransı (çölyak hastalığı) gibi bir hastalık nedeniyle bağırsaktan çok az demir emilimi gerçekleşmesi
• Örneğin gastrointestinal sistem yaralanmalarından sonra, gastrit veya ağır adet kanaması nedeniyle kronik kan kaybı durumunun ortaya çıkması
• Kişide romatoid artrit veya bağırsak hastalığı gibi kronik bir enflamatuar hastalığın olması
• Demir eksikliğinin nadir de olsa doğuştan olması

Başka neler hastalığa yol açmaktadır?

Hemolitik anemide, kırmızı kan hücrelerinin yıkımı çok hızlı şekilde gerçekleşir ve üretimi buna karşın yeterince hızlı olmaz. Bu, örneğin kırmızı kan hücrelerinin doğuştan gelen şekil bozukluklarında veya hemoglobin metabolizması bozukluklarında, diğer bir deyişle kırmızı kan pigmentinin üretilmesinde ve yıkımında söz konusudur.

Yaşlı insanlar genel olarak daha az kırmızı kan hücresi üretir ve bu da kan dolaşımında daha hızlı bir şekilde yıkıma uğrar. Bu, yaşa bağlı kansızlığa yol açabilir.

Ancak bazı durumlarda aneminin nedeni de belirlenemez.

Gebelik geçici kansızlığa neden olabilir, çünkü gebe kadınlar bu dönemde karınlarındaki doğmamış çocuğun gelişimini de sağlamak zorundadır. Bu yüzden gebeliğin sonuna doğru, anne dolaşımından yüzde 50'ye kadar daha fazla kan akarken, kırmızı kan hücrelerinin sayısı yalnızca dörtte bir oranında artar.

Şiddetli adet kanaması olan kadınlar da anemi geliştirme riski altındadır.

İlerleyen yaşla birlikte anemi olasılığı da artar. Kırmızı kan hücreleri üretmek için vücudun testosteron hormonuna ihtiyacı vardır. Bununla birlikte, testosteron miktarı hem erkeklerde hem de kadınlarda yaşla birlikte azalır. Bu kan üretimini kısıtlar.

Almanya'da insanların yaklaşık yüzde 10'unda anemi vardır. Bu, kadınlarda erkeklerden önemli ölçüde daha fazla oranda görülmektedir.

Anemi cinsiyetten bağımsız olarak yaşlılıkta daha yaygın hale gelir: 85 yaşındakilerin yaklaşık yüzde 25'inin kansızlık hastalığı olduğu tahmin edilmektedir.

Anemi genellikle yavaş gelişir ve uzun süre fark edilmez: Zamanla vücut daha az oksijene sahip olduğu gerçeğine alışır.

Anemi devam ederse uzun vadeli sonuçlara yol açabilir. Örneğin, bazı anemi hastalıklarında trombozun gelişme olasılığı daha yüksektir.

65 yaş ve üstü insanların fiziksel performansı hafif kansızlık durumunda bile daha düşüktür. Ayrıca kalp yetmezliği veya kalp krizi gibi kardiyovasküler hastalık riski daha yüksektir.

Yeterince kırmızı kan hücresi üretmek ve vücuda yeterli oksijen sağlamak için demir gereklidir. Demir gereksinimi genellikle dengeli bir beslenmeyle karşılanabilir.

Bazı durumlarda, örneğin gebelik veya emzirme döneminde, demir takviyesi için tabletler alarak anemiyi önlemek mantıklı olabilir. Demir takviyeleri, şiddetli adet kanaması durumunda bile kansızlığı önlemeye yardımcı olabilir. Almadan önce bir doktora danışmak önemlidir.

Vegan olarak beslenen insanlar, menüde yeterince demir ve folik asit içeriği yüksek besinlerin yer aldığından emin olmalıdır. Demir ve folik asit açısından zengin besinler arasında fındık, filiz, baklagiller ve ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler bulunur.

Demir ihtiyacınızı nasıl karşılayabileceğiniz ve hangi gıdaların çok miktarda demir içerdiği hakkında ayrıntılı bilgiyi gesundheitsinformation.de adresinde bulabilirsiniz.

Anemiyi belirlemek için doktor ile kapsamlı görüşme yapmak (anamnez) gereklidir. Burada doktor örneğin şunları sorar:

• Beslenme alışkanlıkları
• Alkol tüketimi
• Mevcut veya önceki hastalıklar
• İlaç kullanımı

Alınan bir kan örneği daha sonra çeşitli faktörleri tespit etmek için incelenir. Örneğin kırmızı kan pigmentinin (hemoglobin) içeriği belirlenir ve kırmızı kan hücrelerinin sayısı kontrol edilir.

Olası bir eksikliği belirlemek için kandaki demir, B12 vitamini ve folik asit miktarı da ölçülebilir. Ek olarak, kansızlığı tetikleyebilen böbrek hastalığı veya iltihabı kandaki belirli faktörler vasıtasıyla saptanabilir. Kan tahlili sonucundan ayrıca kırmızı kan hücrelerinde hastalık olup olmadığı da anlaşılır.

Demir eksikliği yetersiz beslenme kaynaklı değilse doktorlar nedenin kronik bağırsak iltihabı olup olmadığını araştırır. Ayrıca örneğin bağırsaktaki küçük yaraların kronik kan kaybına yol açıp açmadığını da kontrol ederler.

Özellikle 65 yaş üstü olan ve anemisinin nedeni belirlenemeyen insanlara kemik iliği hastalıklarının olup olmadığının tespiti için testler yapılır.

Anemiye kronik enflamasyon veya kan kaybı neden oluyorsa yapılacak ilk şey bu önceden var olan durumları tedavi etmektir. Aneminin nedeni demir eksikliği ise uzmanlar genellikle beslenme konusunda danışmanlık hizmeti alınmasını önerir.

Kanser veya böbrek yetmezliği nedeniyle şiddetli anemi durumu söz konusuysa doktorlar kırmızı kan hücrelerinin üretimini uyaran ilaçlar kullanabilir. Çok fazla kan kaybı gerçekleşiyorsa hastaya kırmızı kan hücreleri kan transferi (transfüzyon) yoluyla verilebilir.