Bipolar bozukluk

Bipolar bozukluk zihinsel bir bozukluktur. Şiddeti çeşitlilik gösterir. Ruh halinin iki kutup arasında salındığı duygusal dalgalanmalar tipiktir: İyi bir ruh hali içinde, kendine güvenen, enerji dolu (manik) ve derinden üzgün, kayıtsız, değersiz (depresif).

Bu iki uç arasındaki evrelerin, hiç şikayet olmadan veya sadece birkaç şikayetle geçmesi mümkündür. Ancak bipolar bozukluğu olan çoğu insanda manik ve depresif evreler çok belirgindir ve hayatı etkiler: Manik evrede kendilerini abartırken, depresif evrede ise kayıtsız kalırlar. Bu genellikle iş ve aile yaşamında sorunlara yol açar.

Bipolar bozukluk genellikle yavaş yavaş gelişir. Kronik bir hastalık olmasına rağmen, psikoterapi ve ilaç kombinasyonu yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştirebilir.

Mani, hipomani ve depresif evrelerin değişen evreleri bipolar bozukluğun tipik özelliğidir. Bazen evreler karma olarak da seyredebilir.

Manik evreler

Mani sırasında, insanlar kendilerini normalde olduklarından daha emin ve güçlü hisseder, ancak bazen sinirli de olurlar. Aşırı güven oluşabilir ve insanlar kararsız tepkiler verir. Genellikle uyku ihtiyaçları azalır, geceleri sadece birkaç saat uyurlar, ancak yine de gün boyunca aktif olurlar. Ayrıca aşırı konuşkan olabilirler ve artan cinsel istek (libido) yaşayabilirler. Sosyal çekingenliklerini yitirdikçe, uygunsuz ve giderek daha düşüncesiz davranırlar. Ayrıca paranoya, halüsinasyonlar veya sanrılar gibi psikotik belirtiler ortaya çıkabilir.

Depresif evre

Manik evreyi doğrudan veya daha sonra bir depresif evre izler. Ruh hali tam tersine dönüşür: İnsanlar kendilerini yorgun, bitkin, halsiz, depresif veya üzgün hisseder ve içine kapanır. Buna azalan benlik saygısı, sürekli kara kara düşünme ve cinsel isteksizlik de eklenir. İntihar düşünceleri ön plana çıkabilir.

Karma evre

Karma durum evresinde, manik ve depresif dönemler kısa aralıklarla değişir veya paralel olarak ortaya çıkar. Bu, insanların aynı zamanda depresif belirtilerle artan aktivite hissettikleri anlamına gelir. Böyle bir evrede, intihar riski özellikle yüksektir.

Hipomani

Hipomani, maniye benzer bir şekilde kendini gösterir, ancak çok daha az belirgindir ve bazen depresif ataklarla bölünür.

Bipolar bozukluğun kesin nedenleri hala belirsizdir. Ailesel bir yatkınlık muhtemelen hastalığın gelişimine katkıda bulunur. Bu durumda travmatik olaylar, duygusal stres veya diğer faktörler bozukluğu tetikleyebilir.

Bazı faktörler, bipolar bozukluğun şiddetli seyrini destekler. Örnekler:

• Zorlayıcı yaşam olayları (travmalar)
• Uyuşturucu kullanımı
• Psikotik semptomlar

Şiddetli seyirler kadınlarda ve genç yaşta hastalanan kişilerde daha sık görülür.

Dünya çapında 100 kişiden yaklaşık 2'sinde bipolar bozukluk vardır. Çoğu, ilk atak evrelerini 25 yaşın altındayken yaşar.

Bipolar bozukluğun nasıl ilerlediği kişiden kişiye değişir. Sıklıkla nüks görülür. Çoğu kişi sadece birkaç evre yaşarken, bazılarının 10'dan fazla evresi vardır.

Normalde manik (artan dürtü) evreler, depresif (dürtü eksikliği) evrelerle değişir veya karma evreler meydana gelir. Böyle bir seyir "bipolar I bozukluk" olarak adlandırılır.

Bazı durumlarda sadece manik evreler tekrarlayabilir. Hipomanik evrelerin depresif evrelerle değişmesi ve manik dönemlerin olmaması da mümkündür; doktorlar bu durumda "bipolar II bozukluk"tan bahseder.

Bir yıl içinde mani, hipomani ve/veya depresyon şeklinde en az dört ayrı atak meydana gelirse, hastalık çok epizodik ve şiddetlidir. Hızlı faz değişimi nedeniyle buna "hızlı döngülü" denir.

Nörologlar veya psikiyatristler, kapsamlı tartışmalar ve fizik muayene yoluyla bipolar bozukluğu teşhis eder.

Teşhis için önemli olan, yaşam öyküsünün doğru bir raporu ve geçmişte duygudurum dalgalanmalarının meydana gelmesidir. Bipolar bozukluğu olan aile üyeleri olup olmadığı da sorulur.

Bipolar bozukluğu olan birçok kişiye, hastalığın başlangıcından 5 ila 10 yıl sonrasına kadar teşhis konulamaz. Bunun nedeni, ilk evrelerin semptomlarının genellikle belirsiz olmasıdır. Bir yandan, bir ilk depresif evrenin depresyon olarak sınıflandırılması ve psikotik belirtilerin olduğu bir manik dönemin şizofreni olarak sınıflandırılması da mümkündür. Öte yandan, hafif manik semptomlar sıklıkla bozukluklara yol açmadığından hipomanik bir evre teşhise olanak vermez.

Mümkün olduğunca erken teşhis ve tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlamak, bipolar bozukluğun kronikleşmesini önlemeye yardımcı olabilir. Bir insan ne kadar az hastalık evresi geçirirse, terapiye o kadar iyi yanıt verir.

Bipolar bozukluğun nedenlerini ortadan kaldırabilecek bir tedavi yoktur. Ancak hastalık erken teşhis edilip uygun şekilde tedavi edilirse hastalığın atakları geciktirilebilir veya önlenebilir.

Temel olarak iki tür tedavi vardır:

• Akut tedavi: Amacı, depresif veya (hipo)manik semptomların olabildiğince çabuk giderilmesidir.
• Faz profilaksisi: Daha sonraki atakların oluşumunu azaltmalı ve en iyi ihtimalle onları önlemelidir.

Bipolar bozukluğun formuna ve baskın semptomlara bağlı olarak, genellikle kombinasyon halinde çeşitli tıbbi ve tıbbi olmayan prosedürler kullanılır. Örnekler:

• İlaç tedavisi: Depresif belirtiler durumunda, depresyon için kullanılanlar gibi antidepresanlar ve duygudurum düzenleyiciler kullanılabilir. Atipik nöroleptikler psikotik belirtilere yardımcı olur: Şizofrenik bozukluklarda kullanılan maddelerdir.
• İlaç tedavisine ek olarak psikoterapi: Psikoeğitim ve bilişsel davranış terapisi gibi prosedürlerin özellikle etkili olduğu kanıtlanmıştır. Temel amaç, hastalık hakkında bilgi vermenin yanı sıra davranış ve düşünce değişiklikleri yoluyla hastalıkla iyi yaşamayı öğrenmek ve nüksleri önlemektir. Aile terapisi de etkilidir.
• Elektrokonvülsif terapi (ECT): Elektrokonvülsif terapi, genellikle diğer tedavilerin yardımcı olmadığı şiddetli depresyon için bir seçenektir. Genel anestezi altında, beyindeki zayıf bir elektriksel uyarı kısa bir nöbeti tetikler. Terapi genellikle 6 ila 12 seansı içerir. Depresif ve manik belirtilerde etkilidir. Nüksleri önlemek için ilaçlar ve psikoterapi de kullanılabilir.
• Uyanık terapi: Bu, akut şiddetli depresif epizodda kullanılır. Bunun için ya bir gün ve bir gece tamamen uyanık kalmanız gerekir ya da yarım gece uyumanıza izin verilmez. Birçok kişi bundan fayda görmektedir. Bununla birlikte, semptomlar genellikle sadece kısa bir süre için düzelir. Bu nedenle aynı anda ilaç verilmesi tavsiye edilmektedir.

Kendi kendine yardım grupları, destek için birçok olanak sunar. Bipolar bozukluğu olanlar ve yakınları burada bilgi ve danışmanlık alabilir ve kişisel deneyimlerini paylaşabilir.

Nationale Kontakt- und Informationsstelle zur Anregung und Unterstützung von Selbsthilfegruppen (NAKOS) (Kendi kendine yardım grupları için teşvik ve destek ulusal iletişim ve bilgilendirme noktaları) web sitesinde bir bilgi bankası üzerinden uygun kendi kendine yardım önerisini bulabilirsiniz.